Opieka nad rodzeństwem z autyzmem: co pokazało nowe badanie

Dorosłe rodzeństwo osób z autyzmem, u których występują agresja, niszczenie przedmiotów lub samouszkodzenia, często zostaje przyszłymi opiekunami brata czy siostry. Badanie z amerykańskiego Uniwersytetu Vanderbilta pokazuje, że to doświadczenie może nasilać lęk i depresję, ale też wzmacniać odporność i empatię.

Skąd pomysł na badanie

Impulsem był webinar, który kilka lat temu zorganizowały organizacje zajmujące się niepełnosprawnością. Był skierowany do rodzeństwa osób z niepełnosprawnością i trudnymi zachowaniami. Duża frekwencja pokazała, że to grupa, o której rzadko się mówi. Organizatorzy zwrócili się do Meghan Burke, profesor edukacji specjalnej w Vanderbilt Peabody College, z prośbą o badania. W zespole są m.in. osoby autystyczne oraz członkowie rodzin osób autystycznych.

Badacze przeprowadzili wywiady z grupą rodzeństwa. Chcieli sprawdzić, jak opieka nad autystycznym bratem lub siostrą wpływa na życiowe wybory i zdrowie psychiczne opiekunów. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Journal of Autism and Developmental Disorders”. Takich relacji dotąd prawie nie badano.

Obciążenie psychiczne i nieoczekiwane decyzje

Zespół oparł się na teorii ekspozycji na traumę, według której powtarzające się trudne przeżycia mogą pogarszać samopoczucie. Rodzeństwo opiekujące się osobami z trudnymi zachowaniami zgłaszało reakcje podobne do traumatycznych:

  • gorsze zdrowie psychiczne, w tym lęk i depresję,
  • nadmierną czujność w kwestii bezpieczeństwa własnego i bliskich,
  • nietypowe decyzje życiowe, np. rezygnację z małżeństwa i posiadania dzieci.

Ten ostatni wątek zaskoczył badaczy. Część rozmówców jasno deklarowała, że nie chce randkować, zakładać rodziny ani mieć dzieci. We wcześniejszych badaniach Burke opiekunowie rodzeństwa bez trudnych zachowań raczej odkładali takie wydarzenia, niż z nich rezygnowali.

Druga strona: siła z trudnych doświadczeń

Wyniki nie są jednak jednoznacznie negatywne. Według koncepcji „ukrytych talentów” trudne doświadczenia mogą budować mocne strony, i takie wskazania też się pojawiły:

  • większa odporność, np. zachowywanie spokoju w stresujących sytuacjach,
  • silniejsze więzi rodzinne, oparte na wspólnych przeżyciach i wzajemnym wsparciu,
  • praca „dla innych”, często w edukacji specjalnej lub działalności rzeczniczej.

„Ogólnie wydawali się bardziej odpowiedzialni, empatyczni, wyrozumiali i współczujący” – podsumowuje Meghan Burke. Podkreśla też, że każde rodzeństwo jest inne.

Kiedy wsparcie jest najbardziej potrzebne

Większość uczestników miała 20–40 lat i nie przejęła jeszcze roli głównego opiekuna. Według Burke to dobry moment na pomoc: naukę stawiania granic i dbania o własną psychikę, zanim obowiązki staną się pełne. Wsparcie jest ważne także dlatego, że większość badanych mimo trudności chce nadal opiekować się rodzeństwem.

Badaczka tego nie ukrywa: wypalenie opiekunów to realny problem. Gdy rodzic przestaje dawać radę, odbija się to na osobie z niepełnosprawnością. Badania trwają, a zespół analizuje teraz relacje w całych rodzinach, wraz z perspektywą samych dorosłych osób autystycznych. Kolejnym krokiem mają być konkretne formy wsparcia dla rodzeństwa.

Co to oznacza dla polskich rodzin

Badanie jest amerykańskie i opiera się na wywiadach, więc nie pokazuje, jak często takie skutki występują, i nie można go mechanicznie przenosić na Polskę. Pytanie, kto zaopiekuje się dorosłą osobą z niepełnosprawnością, gdy zabraknie sił rodziców, znają jednak także polskie rodziny. Wnioski są praktyczne: rodzeństwo warto traktować jako osobną grupę wymagającą wsparcia, a rozmowy o przyszłości opieki zacząć wcześnie i uwzględnić w nich potrzeby samych opiekunów. Osoby, które rozpoznają u siebie lęk, przewlekłe napięcie lub objawy depresji, powinny skonsultować się ze specjalistą.

Źródło: Medical Xpress – „Caring for siblings with disabilities and challenging behaviors has complex mental health impacts, new research finds”

By

puneonlinemall.com piszemydlaciebie.pl mtsolutions.com.pl